تصویر امامان شیعه در دائرة المعارف اسلام (کتاب)
 | |
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| عنوان اصلی | تصویر امامان شیعه در دائرة المعارف اسلام (ترجمه و نقد) |
| نویسنده | جمعی از نویسندگان |
| موضوع | امامت و امامان شیعه |
| سبک | انتقادی |
| زبان | فارسی |
| اطلاعات نشر | |
| ناشر | مؤسسه شیعهشناسی |
| تاریخ نشر | ۱۳۸۵ش |
تصویر امامان شیعه در دائرة المعارف اسلام ترجمه و نقد مقالههایی است که در کتاب دایرةالمعارف اسلام چاپ لیدِن هلند منتشر شده است. مؤسسه شیعهشناسی، در این اثر کوشیده است تا در مرحله اوّل، نقصها و کاستیهای مقالهها را مشخص و سپس آنها را بررسی و نقد کند. در این کتاب، ۱۲ مقاله برای دوازده امام، به زبان فارسی ترجمه و نقد شده است. نقد مقالات مربوط به امام اول تا سوم، نیمی از حجم کتاب را به خود اختصاص داده و مقالات مربوط به بقیه ائمه، به اختصار نوشته شده است.
درباره دائرةالمعارف اسلام
دائرة المعارف اسلام (The Encyclopedia of Islam/ به اختصار: EI)، چاپ لیدِن هلند، یکی از معروفترین دائرة المعارفهای انگلیسی زبان در زمینه اسلام است که در مدخلهای متعددی، عقائد و آموزههای شیعی از جمله آموزه امامت و امامان شیعه را مورد بررسی قرار داده است.[۱]
انگیزه نقد مقالات
به گفته نقدکنندگان مؤسسه شیعهشناسی، از آنجا که این دائرةالمعارف در ارائه تصویری مستند و جامع از امامت و امامان موفق نبوده، مؤسسه درصدد برآمد تا در گام نخست، کاستیها و نقایص این نوشتهها را مشخص و سپس آنها را نقادی و تصحیح کند. بدین منظور ابتدا مدخلهای مرتبط با شیعه و آموزههای شیعی از این دائرة المعارف استخراج و ترجمه شد و سپس مورد ارزیابی و نقد قرار گرفت.[۲]
به گفته احمد بهشتیمهر، معاون پژوهش مؤسسه شیعهشناسی، ترجمه و نقد مدخلهای دایرة المعارفهای انگلیسی به دو هدف انجام میگیرد: نخست آگاهی پژوهشگران از فضای حاکم بر مراکز علمی و دانشگاهی جهان و دوم پاسخگویی به شبهات این مدخلها و تولید آثار علمی به عنوان جایگزین آن مداخل.[۳]
گفته شده مؤسسه شیعهشناسی چندین سال است که به ترجمه و نقد مقالات مربوط به شیعه در دائرة المعارف اسلام مشغول بوده و نقد و بررسی مقالات مربوط به دوازده امام، نخستین کتاب، مقالات مربوط به خانواده پیامبر(ص) به عنوان کتاب دوم با عنوان «تصویر خانواده پیامبر در در دایرة المعارف اسلام» و مقالات مربوط به پیامبر اسلام(ص) و حضرت فاطمه(س) نیز در سومین کتاب با عنوان «تصویر حضرت محمد(ص) و حضرت زهرا(س) در دایرة المعارف اسلام (ترجمه و نقد)» ترجمه و نفد شده است.[۴]
نویسندگان، مترجم و منتقدان
مقالات دائرة المعارف اسلام درباره دوازده امامان توسط نویسندگانی همچون ال. والیِری،[۵] اتان کلبرگ،[۶] هاجسون،[۷] ویلفرد مادلونگ[۸] و جوزف الیاش[۹] نوشته شده است. همه دوازده مقاله را حسین مسعودی ترجمه کرده و سپس توسط محققان و اساتید معتبر در رشته تاریخ اسلام و تشیع با استفاده از منابع معتبر نقد گردیده است.[۱۰]
سه مقاله نخست درباره سه امام اول بهوسیله محمدرضا هدایتپناه[۱۱] نقد و بررسی شده که حجم نیمی از اثر را به خود اختصاص میدهد. بقیه ناقدان عبارتند از: محسن رنجبر،[۱۲] حسن طارمی،[۱۳] نعمتالله صفری فروشانی،[۱۴] محمدموسی نوری،[۱۵] عبدالرضا عرب،[۱۶] سید محمدحسین میرعبداللهی،[۱۷] سید قاسم رزاقی،[۱۸] محمدرضا جباری[۱۹] و نصرتالله آیتی.[۲۰]
روش منتقدان
طبق مقدمه کتاب، پس از ترجمه مقالات، در نقد و بررسی این مدخلها به مواردی از این دست پرداخته شده است:
- تحلیل کلیِ مدخل، به منزله یک پژوهش علمی؛
- نقد و بررسی اطلاعات جزئی ارائهشده در مدخل بر اساس منابع اولی و کهن تاریخی؛
- نقد و بررسی منابع استفادهشده در نگارش مدخل؛
- نقد و بررسی تحلیلهای ارائه شده از سوی نویسندگان مدخلها بر اساس شواهد معتبر تاریخی؛
- پرداختن به نکات و حوادث و جریانهای مهم و تأثیرگذار امامان دوازدهگانه که نویسندگان از آنها غفلت ورزیدهاند.[۲۱]
گفته شده منظور از نقد و بررسی در این کتاب، چیزی اعم از نقد، اصلاح و تکمیل متعارف بوده و نه صرفا تذکر موارد نادرستی که در متن مدخل به آنها پرداخته شده است. در نقد و بررسی این مدخلها، مواردی که شایسته بود در مدخلهای دائرة المعارف آورده شود اما یادی از آنها به میان نیامده نیز کانون توجه قرار گرفته است؛ حتی در برخی موارد به نکاتی اشاره شده است که آوردن آنها در دائرةالمعارف ضرورت نداشته، اما بر اتقان و کیفیت یک پژوهش علمی میافزوده، یا در ارائه تصویری درست از ائمه اهمیت داشته است.[۲۲]
چاپ و انتشار
این مجموعه با نظارت محمود تقیزاده داوری مدیر مؤسسه شیعهشناسی در سال ۱۳۸۵ش در قم از سوی مؤسسه شیعهشناسی به چاپ رسیده است.
پانویس
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۱۳.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۱۳.
- ↑ مؤسسه شیعهشناسی، تصویر حضرت محمد(ص) و حضرت زهرا(س) در دایرة المعارف اسلام، ۱۳۸۸ش، ص۱۰و۱۱.
- ↑ مؤسسه شیعهشناسی، تصویر حضرت محمد(ص) و حضرت زهرا(س) در دایرة المعارف اسلام، ۱۳۸۸ش، ص۹.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۱۷، ۹۵و۱۴۵.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۲۰۹، ۲۳۹و۳۰۷.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۲۸۵.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۳۶۷.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۱.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۱۴.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۴۱، ۱۱۱ و ۱۸۵.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۲۲۱.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۲۵۳.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۲۹۳.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۳۲۵.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۳۵۱.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۳۷۳.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۴۰۱.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۷.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۴۵۵.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۱۴و۱۵.
- ↑ تصویر امامان شیعه، ۱۳۸۵ش، ص۱۵.
منابع
- مؤسسه شیعهشناسی، تصویر امامان شیعه در دائرة المعارف اسلام (ترجمه و نقد)، زیر نظر محمود تقیزاده داوری، قم، انتشارات شیعهشناسی، ۱۳۸۵ش.
- مؤسسه شیعهشناسی، تصویر حضرت محمد(ص) و حضرت زهرا(س) در دایرة المعارف اسلام (ترجمه و نقد)، زیر نظر محمود تقیزاده داوری، قم، انتشارات شیعهشناسی، ۱۳۸۸ش.